How to Due Diligence an Impact Investment

Tijdens deze interactieve kennissessie onder leiding van sprekers Tijl Hoefnagels (Rubio Impact Ventures) & Johannes Weber (Ananda Impact Ventures) sessie verkenden deelnemers hoe zij betere due diligence kunnen uitvoeren op impactfondsen, impactbedrijven en investeringskansen. De centrale boodschap van de middag was dat goede due diligence niet alleen draait om het afwerken van een checklist, maar om het stellen van vragen die inzicht geven in gedrag, besluitvorming, governance en de mensen achter een organisatie.

Zoals Johannes treffend samenvatte: “Life is too short to ask lame questions.” Aan de hand van verschillende voorbeelden onderzochten we hoe ogenschijnlijk logische vragen vaak weinig informatie opleveren, en hoe deze kunnen worden omgevormd tot vragen die daadwerkelijk inzicht geven.

Due Diligence Vragen door Johannes Weber

DD Vraag 1: “Hoe definiëren jullie impact?”

Waarom is dit een zwakke vraag?
Vrijwel ieder impactfonds of impactbedrijf heeft inmiddels een goed voorbereid antwoord op deze vraag. Het antwoord vertelt vaak weinig over hoe impact daadwerkelijk wordt toegepast in investeringsbeslissingen.

Sterkere vraag
Hoe beïnvloedt jullie definitie van impact welke investeringen jullie wel en niet doen?

Discussie & inzichten
De groep concludeerde dat de interessantste informatie vaak niet zit in de definitie zelf, maar in de persoonlijke motivatie achter investeringsbeslissingen.

Vragen die meer inzicht kunnen geven zijn:

• Waarom doen jullie dit werk?
• Wat drijft jullie persoonlijk?
• Hoe definiëren jullie succes?
• Kun je voorbeelden geven waarbij jullie impactvisie daadwerkelijk heeft geleid tot een andere investeringsbeslissing?

De discussie ging ook over het belang van oprechte nieuwsgierigheid. Goede due diligence gaat vaak op zoek naar het verhaal achter de strategie. Een deelnemer bracht daarnaast een interessante spanning naar voren: Is een hoge IRR uiteindelijk niet vaak schadelijk voor mens en planeet? Dit leidde tot een gesprek over de relatie tussen financieel rendement en impact, en het belang van een gelijkwaardige relatie tussen investeerders en ondernemers.

Een belangrijke observatie was: Ondernemers zijn vaak zeldzamer dan investeerders. Due diligence moet daarom geen machtsverhouding worden, maar een wederzijds onderzoek.

DD Vraag 2: “Hoe gepassioneerd is jullie team over impact?”

Waarom is dit een zwakke vraag?
Vrijwel iedereen zal zeggen dat impact belangrijk is. De vraag levert daarom weinig onderscheidende informatie op.

Sterkere vraag
Wie binnen het team is verantwoordelijk voor impactresultaten en hoe is die verantwoordelijkheid ingebed in besluitvorming?

Discussie & inzichten
De groep onderzocht hoe je kunt achterhalen of impact daadwerkelijk onderdeel is van een organisatie, of vooral een ambitie op papier.

Vervolgvragen die werden besproken:

• Wat gebeurt er als impactdoelstellingen niet worden gehaald?
• Waarom zou je impact opofferen voor rendement?
• Welke theorie van verandering ligt onder jullie aanpak?
• Kun je een voorbeeld geven van een moeilijke beslissing rondom impact?

Een belangrijk inzicht was dat intentionaliteit vaak belangrijker is dan labels zoals “impact-first” of “finance-first”.

De vraag is uiteindelijk: Hoe zichtbaar is impact in de keuzes die worden gemaakt? Een veelgenoemde observatie was dat accountability binnen leiderschap vaak een sterkere indicator is dan impactclaims in marketingmateriaal.

DD Vraag 3: “Welke impact KPI’s gebruiken jullie?”

Waarom is dit een zwakke vraag?
Een lijst KPI’s vertelt weinig over hoe een organisatie daadwerkelijk opereert.

Sterkere vraag
Hoe beïnvloeden deze KPI’s investeringsbeslissingen, portefeuillebeheer of exits?

Discussie & inzichten
De groep besprak hoe KPI’s soms een gevoel van controle geven, terwijl de meest relevante inzichten zich juist buiten de dashboards bevinden.

Belangrijke vragen zijn:

• Zijn de KPI’s werkelijk materieel?
• Hoe vaak worden ze aangepast aan veranderende omstandigheden?
• Welke negatieve externaliteiten worden meegenomen?
• Welke afwegingen worden gemaakt tussen verschillende soorten impact?

Een deelnemer stelde de vraag: Hoe maak je ontwikkeling bewust? Hieruit ontstond een gesprek over leren, reflecteren en aanpassen. Een belangrijke conclusie was dat impactmetingen vooral waardevol zijn wanneer ze leiden tot gedragsverandering, betere besluitvorming en continue verbetering.

Vraag 4: “Zijn jullie impact-first of returns-first?”

Waarom is dit een zwakke vraag?
Deze vraag creëert een kunstmatige tegenstelling. In de praktijk zijn investeringsbeslissingen meestal complexer dan een simpele keuze tussen impact en rendement.

Sterkere vraag
Kun je een voorbeeld geven van een investering die je hebt afgewezen omdat de impactcase onvoldoende sterk was, ondanks aantrekkelijke financiële vooruitzichten?

Discussie & inzichten
De groep concludeerde dat dilemma’s vaak veel interessanter zijn dan principes.

Goede due diligence onderzoekt:

• Waar schuurt het?
• Welke moeilijke keuzes zijn gemaakt?
• Welke compromissen zijn bewust niet gesloten?
• Wat gebeurt er wanneer impact en rendement met elkaar botsen?

Concrete voorbeelden vertellen vaak meer dan abstracte antwoorden.

Favoriete vraag van Johannes Weber (Ananda)

Johannes sloot af met zijn favoriete due diligence-vraag: Waar hoop je dat het fonds of de organisatie over vijf jaar staat, en hoe ziet succes er dan uit in zowel impact- als financiële termen? Wanneer verschillende teamleden deze vraag afzonderlijk beantwoorden, kan dit veel zeggen over de interne samenhang van een organisatie. Als je verschillende antwoorden krijgt, is dat vaak een red flag. Verschillen in antwoorden kunnen wijzen op uiteenlopende prioriteiten, spanningen of interpretaties van succes.

Rollenspel: LP versus GP

Tijdens het tweede deel van de sessie oefenden deelnemers gesprekken tussen LP’s (Limited Partners) en GP’s (General Partners), onder leiding van Tijl Hoefnagels (Rubio Impact Ventures). 

Hieruit kwamen verschillende belangrijke lessen naar voren, met als onderliggende rode lijn dat een gesprek geen kruisverhoor moet zijn. Wanneer iemand zich ondervraagd voelt, sluit diegene zich af.

Goede due diligence vraagt om:

• nieuwsgierigheid;
• actief luisteren;
• vertrouwen opbouwen;
• ruimte voor reflectie.

Zoals een deelnemer opmerkte: Je wilt geen vriendjes worden, maar ook geen kruisverhoor voeren. Er is een balans!

Belangrijkste conclusie

Goede due diligence draait niet alleen om informatie verzamelen. Het draait om het voeren van gesprekken die inzicht geven in hoe mensen denken, beslissingen nemen, omgaan met dilemma’s en verantwoordelijkheid nemen voor impact en rendement.