Door Anke de Boer

Op 6 juli organiseerde PYM samen met Oikocredit en Grounded een inspirerende middag over investeren in Afrika. In het internationale kantoor van Oikocredit in Amersfoort kwamen vermogende particulieren, ondernemers en investeerders samen om veelvoorkomende aannames over investeren op het Afrikaanse continent ter discussie te stellen en praktijkervaringen uit te wisselen.

Eén boodschap liep als een rode draad door de middag: Afrika is geen homogene investeringsmarkt. Het continent bestaat uit zeer uiteenlopende economieën, regelgevingen en ondernemersklimaten. Hoewel investeren in Afrikaanse markten uitdagingen met zich meebrengt, benadrukten de sprekers dat de kansen vaak worden onderschat doordat veel investeerders hun beeld baseren op aannames, in plaats van op ervaringen uit de praktijk.

Begin klein en bouw kennis op

Het eerste fireside gesprek, gemodereerd door PYM-directeur Suzanne Rosman, bracht private investeerders Jelle Schuitemaker en Jochem Wieringa samen. Beiden investeren al jarenlang in verschillende Afrikaanse markten, maar hun route daar naartoe was heel verschillend.

Voor Jelle begon het met zijn medisch technologiebedrijf Goal 3, dat patiëntmonitoringsystemen ontwikkelt voor ziekenhuizen in Rwanda, Tanzania en Malawi. Door langere tijd in Rwanda te wonen en te werken kreeg hij niet alleen een beter begrip van de lokale markt, maar bouwde hij ook een sterk netwerk op van ondernemers en investeerders. Vanuit die ervaring begon hij naast zijn eigen onderneming ook angel-investeringen te doen en lokale ondernemers te ondersteunen.

Jochem maakte juist de overstap vanuit de venture capital-wereld. Na het opzetten van verschillende technologiebedrijven en een Europees blockchainfonds merkte hij dat maatschappelijke impact steeds meer naar de achtergrond verdween. Dat bracht hem ertoe zijn investeringsstrategie volledig opnieuw vorm te geven, met impact als uitgangspunt. Inmiddels bestaat ongeveer de helft van zijn portefeuille uit directe investeringen in technologiebedrijven in de vroege fase, verspreid over verschillende Afrikaanse landen.

Beide investeerders benadrukten dat je als nieuwe investeerder niet direct het hele continent hoeft te begrijpen. Hun advies was om klein te beginnen: focus op één land, één sector of één type investering waarin je al enige kennis of ervaring hebt. Wie niet zelf de tijd of expertise heeft om bedrijven te beoordelen, kan bovendien samenwerken met fondsen of investeerders die al jarenlang lokaal actief zijn.

Verder kijken dan het risicobeeld

Risico was een belangrijk thema tijdens de middag. Valutaschommelingen, veranderende regelgeving en politieke ontwikkelingen zijn reële factoren waar investeerders rekening mee moeten houden. Tegelijkertijd stelden de sprekers dat het gepercipieerde risico vaak groter is dan het daadwerkelijke risico dat zij in de praktijk ervaren.

Media richten zich veelal op politieke instabiliteit of economische problemen, terwijl de snelgroeiende ondernemersnetwerken, het aanwezige talent en de innovatieve bedrijven veel minder zichtbaar zijn. Juist daardoor ontstaan kansen: wanneer een markt structureel als risicovol wordt gezien, blijven sterke bedrijven soms ondergewaardeerd of krijgen zij minder toegang tot groeikapitaal.

Een aansprekend voorbeeld was Octavia Carbon uit Kenia, een bedrijf dat technologie ontwikkelt om CO₂ uit de lucht te halen. Dankzij de grotendeels hernieuwbare elektriciteitsvoorziening, het aanwezige technische talent en relatief lage operationele kosten is Kenia juist een aantrekkelijke plek om dit soort klimaattechnologie op te schalen. Een mooi voorbeeld van een bedrijf dat succesvol is niet ondanks, maar juist dankzij zijn vestigingsplaats.

Investeren in de reële economie

Het tweede panel bracht het perspectief van organisaties die dagelijks investeren in bedrijven en ondernemers op het Afrikaanse continent. Onder leiding van Didy van der Schilden van Oikocredit gingen Caroline Mulwa, Regional Director Africa bij Oikocredit, en Thekla Teunis, oprichter en Managing Partner van Grounded, met elkaar in gesprek.

Caroline schetste een continent dat wordt gekenmerkt door zowel grote uitdagingen als enorme kansen. De jonge en snelgroeiende bevolking zorgt voor een toenemende vraag naar werkgelegenheid, gezondheidszorg, huisvesting, onderwijs en financiële dienstverlening. Juist deze maatschappelijke uitdagingen bieden ruimte voor ondernemers die met innovatieve oplossingen inspelen op lokale behoeften.

Voor Oikocredit vertaalt zich dat in een langetermijnstrategie gericht op financiële inclusie, duurzame landbouw en klimaatbestendigheid. Caroline liet zien hoe toegang tot financiering – bijvoorbeeld via financiële producten voor vrouwelijke ondernemers of werkkapitaal voor landbouwbedrijven – niet alleen individuele ondernemers versterkt, maar ook bijdraagt aan stabielere waardeketens en betere inkomens voor duizenden kleinschalige boeren.

Grounded richt zich juist op regeneratieve landbouw. Thekla legde uit dat veel kleinschalige boeren in Afrika feitelijk ‘biologisch uit noodzaak’ produceren: niet omdat zij bewust voor biologische landbouw kiezen, maar omdat kunstmest en bestrijdingsmiddelen simpelweg onbetaalbaar zijn. De uitdaging ligt daarom niet in het verminderen van chemische inputs, maar juist in het herstellen van de bodem en het verhogen van de productiviteit. Door regeneratieve landbouwtechnieken toe te passen, zoals compostering, bodembedekking en het verbeteren van het bodemleven, ziet Grounded dat opbrengsten stijgen, de kwaliteit van gewassen verbetert en boeren beter bestand worden tegen droogte.

Daarnaast investeert Grounded in landbouwverwerkende bedrijven, een schakel die volgens Thekla vaak over het hoofd wordt gezien. Deze bedrijven zorgen voor werkgelegenheid, bieden boeren een stabiele afzetmarkt en versterken lokale waardeketens. Zoals zij het treffend verwoordde: investeerders moeten niet alleen op zoek gaan naar ‘unicorns’, maar ook naar ‘zebra’s’ – sterke, veerkrachtige bedrijven die de basis vormen van een gezonde economie.

Investeren met een open blik

Misschien wel de belangrijkste conclusie van de middag was dat investeren in Afrika vraagt om het loslaten van aannames. Natuurlijk zijn er risico’s, maar daar staan een enorme ondernemingskracht, innovatieve businessmodellen en veelbelovende investeringskansen tegenover. Voor investeerders die bereid zijn zich te verdiepen in de lokale context, biedt het continent niet alleen kansen om een portefeuille te diversifiëren, maar ook om bij te dragen aan oplossingen op het gebied van gezondheidszorg, voedselzekerheid, financiële inclusie en klimaatbestendigheid.

Voor PYM onderstreepte deze middag opnieuw waarom dit soort bijeenkomsten zo waardevol zijn: door investeerders, ondernemers en experts met elkaar in gesprek te brengen, ontstaat een genuanceerder beeld van impact investeren én worden nieuwe verbindingen gelegd die kunnen leiden tot betekenisvolle investeringen.